Một số sưu tầm về hiện tượng ‘chết giả’

Cái này là một chút sưu tầm tìm tòi của ta, về vấn đề loại độc gây trạng thái chết giả như trong truyện Bất nguyện tương tín, hay ở các truyện nổi tiếng hơn là Romeo & Juliette (Cho nên ta mới nói cái Bất nguyện tương tín là phiên bản RomeoxJuliette ver Thử Miêu =))))

Vấn đề này khá rắc rối, nên ta sẽ chỉ nói một cách ngắn gọn và đơn giản nhất cho mọi người cùng hiểu.

‘Chết giả’ thật ra là trạng thái hôn mê sâu, cơ thể tê liệt nhưng các bộ phận, chức năng cơ thể vẫn hoạt động dù ở cơ số rất rất thấp, tim sẽ đập cực kỳ chậm, khiến cho việc chẩn đoán mạch qua cổ tay, cổ hay ở các cơ mạch trở nên rất khó khăn, bắt buộc phải dùng các thiết bị máy móc. Hiện tượng này xảy ra khi tế bào thần kinh bị các độc tố đặc dụng ảnh hưởng trực tiếp.

‘Chết giả’ và ‘chết lâm sàng’ lại hoàn toàn khác nhau. ‘Chết lâm sàng’ là hiện tượng cơ thể vẫn còn sống hoàn toàn khỏe mạnh nhưng tinh thần, mà người ta hay nói là phần *hồn*, thì đã chết. Nói ngắn gọn là hồn chết rồi mà xác còn sống. Hiện tượng này lại hay xảy ra ở các ca mổ, vào những phút nguy hiểm khi người bệnh hôn mê sâu, và ở trạng thái này được ghi nhận là có nhiều người đã nằm mơ thấy tương lai hoặc gặp lại những người đã chết, tuy nhiên đến giờ vẫn chưa thể chứng thực hoàn toàn.

Trước ta nói tóm lược một chút về sự truyền thông tin qua neuron đi và đến hệ thần kinh.

Mọi thông tin đi vào và đi ra khỏi hệ thần kinh đều được truyền qua neuron dưới dạng các xung động thần kinh (nerve impulse). Các xung động này truyền đi theo một chiều nhất định nhờ chức năng dẫn truyền đặc biệt của các synapse. Xung động thần kinh truyền đi trong neuron theo cơ chế điện học còn ở synapse thì theo cơ chế hóa học.

Ở trạng thái nghỉ, mặt trong và ngoài màng nơ ron có sự phân bố 3 ion Na+, K+ và Cl- khác nhau về nồng độ. Qua các kênh sinh điện Na+ và K+ nằm trên màng tế bào, Na+ sẽ khuếch tán vào trong màng tế bào và K+ thì khuếch tán ra ngoài màng, duy trì điện thế ở mặt trong neuron là -70mV, hay còn gọi là điện thế nghỉ.

Khi có một sự kích thích đủ ngưỡng tác động lên neuron (hay nói là một sự tiếp nhận thông tin từ môi trường bên ngoài, như nhìn thấy nguy hiểm . . . .) thì tại điểm kích thích, tính thẩm thấu của màng neuron đối với Na+ tăng lên, dẫn đến Na+ tràn vào bên trong, và điện thế màng trong tăng lên là +35mV, hay còn gọi là điện thế động.

Lúc này, ngoại trừ điểm bị kích thích, các nơi còn lại vẫn duy trì ở điện thế nghỉ, cho nên sẽ có sự chênh lệch điện thế, và sự chênh lệch này sẽ tiếp tục kích thích các nơi khác để tăng lên điện thế động, tạo thành luồng xung động thần kinh. Luồng xung động thần kinh này sẽ dừng ở các dendrites, chỉ hướng về phía các axon terminal (điểm cuối sợi trục kết nối giữa các neuron) truyền ra khỏi neuron và vượt qua synapse mà thôi.

Lúc này, khi xung động thần kinh đến axon terminal thì màng trước synapse sẽ chuyển sang điện thế động và Ca2+ từ ngoài sẽ đi vào bên trong. Dưới tác dụng của Ca2+, các túi synapse sẽ giải phóng chất trung gian hóa học đi vào khe synapse và lập tức đến gắn vào các receptor ở phần sau synapse gây ra 1 trong 2 tác dụng sau:

1/ Hoạt hóa hoặc ức chế enzym gắn vào receptor gây nên các thay đổi sinh lý ở phần sau synapse

2/ Làm thay đổi tính thấm của màng sau synapse đối với 3 ion Na+, K+  và Cl- => dẫn đến thay đổi điện thế màng sau theo hai hướng:
+    Chuyển từ điện thế nghỉ sang điện thế động: Khi xung động là kích thích và chất trung gian là chất kích thích
+    Làm tăng điện thế nghỉ: Khi xung động là ức chế và chất trung gian là chất ức chế

Sau khi phát huy tác dụng xong, chất trung gian lập tức bị các enzym đặc hiệu tại khe synapse phân hủy và mất tác dụng. Vì vậy, một kích thích chỉ gây một đáp ứng, hết kích thích hết đáp ứng.

.

Quay trở về với các độc tố gây ‘chết giả’, các độc tố này sẽ nằm trong hai trường hợp:

1/ Chất độc ức chế có khối lượng lớn, các phân tử này sẽ chặn các kênh Na+ lại, ngăn cả không cho Na+ đi vào màng trong neuron => ngăn cản sự dẫn truyền thông tin đến não bộ, tạo sự tê liệt cho bộ phận cơ thể, tùy vào các trường hợp tế bào neuron đó đang ở bộ phận nào, tuy nhiên ở trạng thái hôn mê sâu gần ngưỡng chết thì thường xảy ra ở tế bào thần kinh.

2/ Chất độc này là các chất sẽ kết hợp với acetylcholinesteras tạo thành các phức hợp có thể gây ức chế enzyme tại khe synapse tạm thời hoặc vĩnh viễn, dẫn đến việc đã hết kích thích từ môi trường ngoài như cơ thể vẫn không ngừng đáp ứng.

Theo nghiên cứu hiện nay, thì có hai loại chất độc có thể gây ra hiện tượng chết giả, và cả hai đều là độc trong trường hợp một. Đó là tetrodotoxin và grayanotoxin.

Tetrodotoxin (tên đầy đủ là Anhydrotetrodotoxin 4-epitetrodotoxin, viết tắt là TTX) là độc có trong thịt cá nóc, ngoài ra nó còn có trong một số loại tảo đáy biển, túi mực của bạch tuộc vòi xanh, da của thằn lằn loại lớn. . . . nhưng độc nhất vẫn là trong thịt cá nóc, chỉ cần 1mg là đủ giết một người trưởng thành 50kg.

TTX thuộc độc tố nhóm 1 vừa nêu trên, nó sẽ chặn các kênh Na+ lại, ngăn cản không cho Na+ ions đi vào trong màng tế bào neuron, dẫn đến việc các thông tin trên xung thần kinh không được truyền đến não, gây tê liệt. Các phản ứng của cơ thể thường gặp khi trúng TTX là:

1/ Tê liệt ở vị trí lưỡi và miệng trước, khiến người trúng độc khô miệng, khó nói chuyện. Sau đó cơn tê sẽ tăng lên và lan dần khắp mặt, cuối cùng là lan khắp cơ thể, dẫn đến trạng thái hôn mê.

2/ Nhịp tim hạ xuống, đồng thời với nhiệt độ cơ thể cũng giảm xuống tới mức thấp nhất có thể tới dưới 25 độ C. (nhưng khi đó chết chắc rồi)

3/ Tê liệt thần kinh, dẫn đến mất cảm giác hoặc mất đi sự điều khiển cơ thể.

4/ Ngoài ra còn thêm một triệu chứng khác, tuy hiếm gặp, đó là chứng loạn nhịp tim. Nhịp tim sẽ thay đổi chóng mặt, lúc nhanh lúc chậm, rồi bất chợt khi lên đỉnh điểm của chậm dần hoặc nhanh dần, nhịp tim sẽ tắt.

Thông thường người trúng độc chỉ cần 6-8 tiếng là có thể mất mạng, nhanh nhất là chỉ trong vòng 20-40 phút. Tuy nhiên, nếu Tetrodotoxin ở trong tảo biển lại khác. Có một loại tảo biển là Jania có chứa TTX do một loại vi khuẩn trong tảo tên là Alteromas tổng hợp nên, tuy nhiên lượng TTX trong tảo này không được thuần đậm đặc như trong cá nóc mà khá loãng, ngoài ra thì nó cũng bị ức chế bởi một số tạp chất khác trong tảo hoặc trong dung dịch muối biển. Trong trường hợp đó, nếu đưa một lượng vừa phải vào trong cơ thể, thì thời gian tê liệt và hôn mê cơ thể của người trúng độc có thể tăng lên 2-3 ngày, cao nhất là 1 tuần, nhưng chưa lên đến 1 tháng.

.

Loại độc còn lại là grayanotoxin, có trong nhóm cây Rhododendrons (họ cây đỗ quyên), điển hình là Rhododendron ponticum. Ngược lại với TTX, grayanotoxin không phải là loại độc quá nguy hiểm, cũng như không hẳn có trong tất cả loài đỗ quyên, tuy nhiên vẫn nên cẩn thận với các giống đỗ quyên ở Thổ Nhĩ Kỳ và vùng biển đen. Grayanotoxin là loại độc tan trong nước, cho nên nó có tính cô đặc cao tại lá và hoa, kể cả mật hoa. Các con ong khi hút mật hoa từ cây đỗ quyên có độc sẽ tạo ra một loại mật ong mang độc, gọi là ‘mad honey’. Tất cả mật hiện nay đều được kiểm dịch chắc chắn, tuy nhiên về vấn đề mật nguyên chất từ con ong ra thì không ai chắc chắn đó có phải là mad honey hay không, vì thế hầu hết mọi người đều được khuyên là không nên dùng mật nguyên chất nếu không có sự khẳng định an toàn.

Grayanotoxin cũng giống như TTX, tác dụng của nó là chặn kênh Na+ trong màng tế bào neuron, và các phản ứng khi trúng độc với TTX cũng giống như, Grayanotoxin có độ độc tố yếu hơn, cần đến 100mg mới đủ là gây độc một đứa trẻ 25kg, nhưng chưa khiến đứa trẻ ấy chết được. Vì vậy ở một liều lượng chắc chắn, Grayanotoxin cũng gây hiện tượng hôn mê, nhịp tim yếu kéo dài trong khoảng thời gian cao nhất là 2 tuần, nếu cơ thể vẫn được cung cấp nước đầy đủ, và chỉ khoảng 1 tuần nếu không có nước. Như vậy là vẫn chưa đến 1 tháng.

Mad honey cũng là được tính là một độc tố khi nó chiết xuất từ mật hoa độc. Người sử dụng mad honey cũng có các triệu chứng chính như tê liệt, nhịp tim yếu, hạ huyết áp, mệt mỏi, choáng đầu, nặng hơn là hôn mê, nhịp tim loạn . . . . Tuy nhiên thông thường chỉ cần vài giờ đồng hồ sục nước lọc và sữa bò là có thể hồi phục 8-9 phần. Nhưng nếu liều lượng lớn thì vẫn có thể gây chết người, và điều này đã từng được chứng minh.

Vào năm 401 trước công nguyên, Xenophon đã từng ghi chép lại tác dụng của Mad honey trong trận chiến với quân Babylon tại một cánh rừng. Ông đã ghi lại rằng:

“Tất cả những người lính sau khi ăn hết các tổ ong đều bị mất giác quan, nôn mửa và chóng mặt, không ai trong số họ có thể đứng trên đôi chân của họ. Những người ăn ít trông giống như người đàn ông say rượu, và những người ăn nhiều giống như  những kẻ điên, và một số người đã chết như thế. Và rồi, một lượng lớn trong họ nằm trên mặt đất, như thể đã là một thất bại. Ngày hôm sau, không ai trong số họ đã chết, nhưng họ đã phục hồi được giác quan vào đúng cái giờ mà họ bị mất nó đi, và ngày thứ ba và thứ tư, họ trỗi dậy như thể họ vừa dùng một loại thuốc tăng lực”.

Vào năm 67 TCN, vị quân sư của vua Mithridates đọc được bản ghi chép của Xenophon, khi đó đất nước đang phải đối đầu với tướng quân Pompei của La Mã, và vị quân sư đã kể lại với đức vua của mình, lừa quân đoàn của Pompei qua khu rừng trong ghi chép của Xenophon, và dặn dò kỹ lưỡng các binh lính không được đụng chạm gì vào các tổ ong và mật của nó. Và rồi, khi quân của Pompei biến thành những tên say rượu, quân của Mithridates tranh thủ lợi thế giành được thắng lợi.

Tuy nhiên có một vấn đề nho nhỏ là vài kẻ vì biết sẽ không chết được khi dùng mad honey nên đã dại dột sử dụng nó như một thứ . . . thuốc kích dục, vì vấn đề như ở trong bản report của Xenophon – “Vào ngày thứ ba và thứ tư, họ trỗi dậy như thể họ vừa dùng một loại thuốc tăng lực”. Có điều chưa kịp trỗi dậy thì những người dại dột đã phải vào bệnh viện vì hạ huyết áp quá mạnh =)))))

.

Đúc kết lại sau hai loại độc, ta có thể thấy nếu dựa vào nơi phân bố, tính chất sử dụng và liều độc tố, loại độc có khả năng xuất hiện trong RomeoxJuliette rất có thể chính là Grayanotoxin, bởi theo Shakespear thì, ngài tu sĩ đã đưa cho Juliette một lọ dung dịch chiết xuất từ các loại cây cỏ, hơn nữa thời gian hôn mê của Juliette cũng chỉ có 24h, và câu chuyện xảy ra tại nước Ý, rất gần Biển Đen.

Tuy nhiên, ở bất nguyện tương tín thì lại khác, trường hợp này khó có thể là Grayanotoxin, vì loại cây này xuất hiện ở Châu Âu là chủ yếu, cũng có xuất hiện giống đỗ quyên ở TQ, nhưng nó lại không có độc. TTX thì có vẻ khả quan hơn, nhất là ở việc nó xuất hiện tại cá nóc và tảo Jania, nhưng thời gian sử dụng là không lên nổi 1 tháng như trong truyện.

Kết luận cuối cùng, tác giả bịa chuyện =)))))

Nếu còn gì thắc mắc, mọi người cứ đặt câu hỏi thoải mái. Vấn đề chỉ là không biết ta có trả lời được hay không thôi.

.

.

.

P/S: Có ai nhận ra được Grayanotoxin chính là loại thuốc độc giúp Blackwood giả chết qua mắt Watson của chúng ta ở phần I không???

13 responses

  1. Pingback: [Bất nguyện tương tín] Chương 18 và 19 « Thử Miêu động

  2. Bấy bi à, ta chưa xem SH phần 1 nữa nè =]. Chẳng có ai dẫn đi xem phim, buồn quá T ^ T

    24/02/2012 at 1:13 pm

    • Down về xem đi, phần 1 lẫn phần 2 đều có bản bdrip rồi ~~~

      24/02/2012 at 2:56 pm

  3. Tui bị shock với cái kết truyện cô ạ ;_______________;

    Cái này chưa đọc kỹ hết, để đó, sau này SCI có cần dùng thì link sang nhà cô :)))

    24/02/2012 at 3:31 pm

    • Vụ pháp y, khi nào cần sưu tầm mấy thứ máy móc y tế thì nháy cho tôi, tôi làm hộ phần đó cho ~~~

      24/02/2012 at 4:03 pm

      • *xoắn xoắn~~* vậy chờ mấy hôm nữa tui gửi cô coi thử hah~ thực ra nó là bài giảng đại học trên mạng, chắc ko sai, nhưng tui cắt sửa một hồi có khi lại sai =))

        24/02/2012 at 4:10 pm

  4. Đọc xong đau cả đầu. Bạn học y dược có khác, toàn kiến thức chuyên ngành thui :-))

    24/02/2012 at 7:10 pm

    • Cái này đâu thể nói là kiến thức chuyên ngành gì, nếu ta nhớ không lầm thì phần kiến thức về xung động thần kinh đã được học cơ bản ở lớp 8 và lớp 11, khi lên đại học chuyện ngành thì học kỹ càng hơn thôi. Còn cả mấy loại độc, ta nghĩ nếu tìm trên mạng chắc cũng có rất nhiều, chỉ là không dám chắc chắn độ chính xác thông tin thôi. Cho nên tranh thủ lúc ta mượn sách về làm report thì tra luôn trong sách cho lành ấy mà.

      24/02/2012 at 7:30 pm

  5. Haiz ! Coi cái này hơi rối quá a =.=
    Vậy mà Miêu nàng ấy xem xong thì nhảy tưng tưng , nói là hay lắm a ! Đã vậy còn nhờ cô giáo sinh học giảng bài thêm nữa chứ =.= , chuyên Sinh có khác . Còn đệ chuyên Toán nên đọc cái này nửa hiểu nữa không !
    Nghe nói có triệu chứng bệnh tên ” Ma cà rồng ” có thể làm người ta chết giả đến tận 1 tuần hay nửa tháng cơ ( cũng Miêu cung cấp , cái con mèo….)

    24/02/2012 at 8:11 pm

    • Cái bệnh chứng ma cà rồng, thật ra là Porphyrias, một nhóm bệnh gồm 7 chứng rối loạn di truyền xảy ra trên heme, một nhân tố để tạo ra hemoglobin – huyết sắc tố. Heme cũng có thể tìm thấy ở myoglobin – một loại protein ở tế bào cơ, đặc biệt là cơ bắp.

      Khi cơ thể tổng hợp heme cần qua nhiều bước khác nhau, và porphyrin – một chất trung gian bắt buộc được tạo ra từ các bước đó. Khi bệnh nhân mắc chứng porphyrias, cơ thể họ sẽ bị mất và thiếu đi rất nhiều enzyme quan trọng để tạo nên porphyrin, dẫn đến việc số lượng heme được tạo ra bị thiếu hụt, và cơ thể bệnh nhân sẽ duy trì ở tình trạng thiếu máu.

      Có hai dạng Porphyrias xuất hiện nhiều nhất là porphyrias cấp tính (xảy ra trên gan) và porphyrias da. Tuy nhiên cả 7 dạng đều có chung các triệu chứng sau:

      1/ Đau cơ và chuột rút

      2/ Làn da nhạy cảm với ánh sáng, nhẹ thì bị phát ban, nặng thì phỏng da, chính vì vậy người bị porphyrias nặng thường rất sợ ánh sáng, và do ở trong nhà lâu ngày, da của họ sẽ trắng bệch và thiếu sức sống, nhất là với những đứa trẻ mắc bệnh bẩm sinh, do không được ra ngoài ánh sáng tiếp Vitamin D, cơ thể sẽ trở nên khá yếu ớt, mặt trông hóp lại. Đây là những lý do chính mà người ta gọi chứng porphyrias này là chứng bệnh vampire.

      3/ Các vấn đề với hệ thống thần kinh, do porphyrias cấp tính ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thần kinh tự trị (Autonomic Nerve System), nên sẽ có các triệu chứng như co giật, rối loạn thần kinh . . . .

      4/ Như đã nói, thiếu heme, thiếu hemoglobin, dẫn đến tình trạng thiếu máu mãn tính, lại thêm tính sợ ánh sáng, cho nên người bệnh sẽ trở nên thích ngủ.

      Các triệu chứng quan trọng và nặng hơn như mất cân bằng lượng ion mang điện trong cơ thể, hạ huyết áp, shock, thay đổi tính cách hay hôn mê . . . . thường xảy ra ở dạng cấp tính.

      Cho nên cái chứng bệnh này KHÔNG gây hiện tượng giả chết đâu, mà nó chỉ gây hiện tượng hôn mê, một hiện tượng có ở hầu hết tất cả các bệnh khi gặp biến chứng thôi.

      24/02/2012 at 8:49 pm

      • Cam on Thu ca ^^
        Em da hieu roi ! Em khong ranh van de nay cho lam , chi la dang nghien cuu cac hien tuong tam ly hoc thong thuong voi chuyen nganh cua ben Phap y thoi .
        Va mot lan nua … Arigatou Thu-niichan

        26/02/2012 at 9:03 am

  6. jasles49

    hâm mộ quá nàng cứ như là một bác sĩ rồi vậy. Làm ta ngưỡng mộ nha.
    Ta có một thắc mắc nhỏ không biết có loại máu R+ không
    ta có một người bà con bị ung thư máu nào truyền cũng bị thải ra nhưng có một người truyền cho máu R+ thì cơ thể chấp nhận và sông thêm khoảng một tháng nữa. Không biết có thiệt không ?

    24/02/2012 at 9:32 pm

    • Có nhóm máu đó, gọi đúng phải là Rh+, đó là nhóm máu được chia theo hệ thống Rhesus system. Thông thường cách phân loại nhóm máu được chúng ta biết qua hệ thống ABO, tức là có hai loại antigen A và B, từ đó chia thành bốn nhóm máu A, B, O và AB. Còn ở hệ thống Rhesus, thường được áp dụng với các trường hợp xét nghiệm và chọn nhóm máu để chữa trị các căn bệnh về máu, vì ở hệ thống này, sự phân loại nhóm máu được phân chia kỹ hơn, thành 50 loại Antigen khác nhau, trong đó sáu loại quan trọng nhất là D, d, C, c, E và e. Phân loại Rh+ hay Rh- là chủ yếu dựa vào 6 nhóm này. Nếu nhóm máu chứa một trong ba antigen D, C, E thì gọi chung là Rh+, còn nếu chứa cả ba antigen d, c, e thì là nhóm Rh-.

      Trường hợp người thân của nàng thì, cái vấn đề máu nào truyền cũng thải ra, là vì nếu chỉ dựa vào hệ thống ABO thì dù cùng nhóm máu cũng sẽ có sự khác biệt rất lớn ở phần tủy chiết xấu tế bào máu mới, cho nên phải chuyển sang dùng hệ thống Rhesus, mà ở hệ thống này, với 50 antigens, thì số lượng nhóm máu phân loại sẽ nhiều hơn gấp trăm lần, từ đó dựa theo sự phù hợp giữa các loại antigen lành và phù hợp để chiết và ghép tủy.

      Tuy nhiên thường thì một khi đã tìm được phần tủy thích hợp rồi thì ít có trường hợp đã ghép tủy xong mà chỉ sống có một tháng lắm, mà dù sao ta cũng không biết rõ bệnh tình nên ta cũng không dám nói chắc gì hơn.

      24/02/2012 at 9:49 pm

*Túm áo* Đứng lại com một phát rồi muốn đi đâu thì đi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s